W pierwszych rozmowach z rodzicami nastolatków słyszę bardzo różne historie, ale kiedy się im przyjrzeć, wracają w nich podobne zdania: że syn wszystko robi na ostatnią chwilę, że córce nic się nie chce, chociaż jeszcze rok temu miała mnóstwo pasji, że umie, a na lekcji i tak nie podniesie ręki, że po jednej złej ocenie mówi, że jest do niczego, albo że siada do lekcji, a po pięciu minutach ma w ręce telefon. Rodzice opowiadają o tym jak o osobnych kłopotach, a ja mam wrażenie, że bardzo często to jest jedna i ta sama historia o umiejętnościach, których nikt tego nastolatka po prostu nie nauczył.
Trening mentalny dla nastolatków. Piszę o tym trochę z własnego doświadczenia
Nigdy nie lubiłam sportu ani rywalizacji, a porażka przez długi czas oznaczała dla mnie, że się nie nadaję (na WF-ie ratowałam się tym, że rozśmieszałam całą klasę, więc wybaczano mi, że przeze mnie przegrywa drużyna). Nikt mi wtedy nie pokazał, że z presją, porażką czy własnymi emocjami da się pracować, więc przez lata radziłam sobie tak, jak umiałam. Byłam skuteczna, ale powiem szczerze, że ta skuteczność kosztowała mnie bardzo dużo, i dopiero jako dorosła zrozumiałam, że dużej części tego kosztu dało się uniknąć, gdybym wcześniej wiedziała, jak wzmacniać swoją odporność psychiczną.
Odporność psychiczna nastolatka. To są umiejętności, a nie cechy charakteru
Uważam, że to jest najważniejsza rzecz, jaką chcę przekazać rodzicom. Kiedy słyszę „on już taki jest” albo „ona po prostu nie radzi sobie z presją”, zawsze myślę o nauce jazdy na rowerze. O sześciolatku, który się przewraca, nikt nie mówi, że nie ma talentu do roweru, tylko pokazuje mu, jak trzymać kierownicę, biegnie obok i puszcza siodełko, kiedy dziecko jest gotowe. Z odpornością psychiczną jest bardzo podobnie, bo nastolatek, który dziś blokuje się przed każdym sprawdzianem, za rok może radzić sobie z presją naprawdę dobrze, ale ktoś musi mu pokazać, jak to robić, i dać czas, żeby to przećwiczył.
Trening mentalny i odporność psychiczna. Co mają z tym wspólnego sportowcy
Sportowcy wiedzą to od dawna. Zawodnik na wysokim poziomie trenuje nie tylko ciało, ale też głowę, bo o wyniku w dużej mierze decyduje to, jak radzi sobie z presją, porażką czy spadkiem motywacji. Jakub B. Bączek, trener mentalny, który pracuje z czołowymi polskimi sportowcami, zebrał te umiejętności w siedem kompetencji, które nazywa „Mistrzowską Siódemką”, a ja, jako certyfikowana trenerka mentalna, przenoszę je na grunt pracy z nastolatkami. Z tą różnicą, że większość moich podopiecznych sportu nie uprawia, a część wręcz go nie lubi, tak jak ja kiedyś 🙂
Trening mentalny dla nastolatków. Siedem umiejętności, o których będę pisać
Każdej z nich poświęcę osobny tekst, a tu w skrócie pokazuję, jak wyglądają w domu i co się za nimi kryje.
- „Wszystko na ostatnią chwilę” – za tym zwykle stoi umiejętność wyznaczania celów i konsekwentnego ich realizowania, czyli rozbicia dużego zadania na małe kroki i zaplanowania, kiedy się je zrobi.
- „Nic mu się nie chce” – to obszar motywacji i determinacji, czyli znalezienia powodu, dla którego warto,
i działania także wtedy, gdy akurat nie ma się ochoty. - „Umie, ale nie podniesie ręki” – tu chodzi o wewnętrzną pewność siebie, która nie zależy od ostatniej oceny ani od tego, co pomyślą inni.
- „Trzaska drzwiami albo zamyka się w pokoju” – to zarządzanie emocjami i stresem, czyli umiejętność rozpoznania, co się czuje, i poradzenia sobie z tym bez wybuchu i bez ucieczki.
- „Siada do lekcji, a po pięciu minutach ma telefon w ręce” – koncentracja, którą da się trenować tak samo jak każdą inną umiejętność.
- „Po jednej złej ocenie mówi, że jest do niczego” – radzenie sobie z porażką, czyli umiejętność wyciągnięcia wniosków z błędu i spróbowania jeszcze raz.
- „Woli sam, nawet jeśli nie daje rady” – współpraca, czyli proszenie o pomoc i dzielenie się zadaniami z innymi.
Dorzucę, że te umiejętności są ze sobą mocno połączone, bo nastolatek, który nauczy się rozbijać zadanie na kroki, zwykle łatwiej się motywuje, a ten, który lepiej radzi sobie z porażką, śmielej podnosi rękę.
Rodzice nastolatków. Dlaczego warto zacząć teraz
Nasze dzieci wchodzą w świat, w którym bardzo trudno cokolwiek przewidzieć, i jako doradczyni zawodowa powiem szczerze, że nie potrafię rodzicom wyjaśnić, jak za dziesięć lat będzie wyglądał rynek pracy ani jakie zawody będą wtedy potrzebne.
Wiedzę da się uzupełnić, a narzędzia pewnie jeszcze nie raz się zmienią, natomiast umiejętność radzenia sobie z presją, porażką i własnymi emocjami przyda się niezależnie od tego, co przyniesie przyszłość. Uważam, że to jedna z najcenniejszych rzeczy, jakie możemy dziś dać naszym dzieciom.
I dobrze jest zacząć z tym pracować, zanim przyjdzie matura albo pierwsza praca.
Dorzucę jeszcze, dlaczego w ogóle się tym zajmuję. Trening mentalny od lat jest czymś oczywistym w sporcie, coraz częściej korzystają z niego też menedżerowie i duże firmy, a w szkole praktycznie go nie ma, chociaż to właśnie nastolatki mierzą się na co dzień z presją ocen, egzaminów i porównywania się z innymi a także ze zmianami swojego własnego ciała.
Nie jest to najłatwiejszy moment w życiu…
Chciałabym, żeby te umiejętności przestały być czymś, co dostają tylko zawodowi sportowcy i dorośli na szkoleniach w korpo, i żeby trafiały do nastolatków wtedy, kiedy najbardziej ich potrzebują, a nie kilkanaście (kilkadziesiąt!) lat później, tak jak w moim przypadku.
Trening mentalny dla nastolatków. Co dalej
W kolejnych tekstach zajmę się każdą z tych umiejętności osobno, zaczynając od odkładania wszystkiego na ostatnią chwilę, bo tę sytuację przy pierwszych sprawdzianach w nowym roku szkolnym zna chyba każdy rodzic.
Jeśli nie chcesz przegapić kolejnych artykułów, zapisz się na newsletter poniżej. Wysyłam go najwyżej raz w tygodniu (zwykle rzadziej), a w każdym wydaniu jest jedno ćwiczenie, które możesz wypróbować w domu, plus inspiracje z pracy z nastolatkami, których nie publikuję na blogu.
A jeśli widzisz w tym tekście swoje dziecko i chcesz porozmawiać o tym, co konkretnie dzieje się u Was, umów się na konsultację rodzicielską. To spotkanie tylko dla Ciebie, bez nastolatka, na którym przyglądamy się sytuacji i ustalamy, czy i jaki trening ma sens. 15-minutowa rozmowa ze mną jest zawsze bezpłatna, a numer znajdziesz na stronie TUTAJ
Dołącz do Pracowni Potencjału
Darmowe i cenne wskazówki dotyczące wsparcia swojego dziecka w każdym wieku.
